سرخط خبرهای سازمان

معرفی کتاب: گفتمان های سیاست خارجی آمریکا و دانش روابط بین الملل (حیدرعلی مسعودی)

 

معرفی کتاب: گفتمان های سیاست خارجی آمریکا و دانش روابط بین الملل 

عنوان : گفتمان های سیاست خارجی آمریکا و دانش روابط بین الملل 

نویسنده : حیدرعلی مسعودی

سال چاپ: ۱۳۹۲

ناشر: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

صفحات: ۴۳۲

قیمت: ۱۵۰۰۰ تومان

 

 


 

به پیشنهاد و معرفی : مجید مسعودی

 

از ابتدای تاسیس نخستین کرسی رشته روابط بین الملل به سال ۱۹۱۹ در دانشگاه ابرستویت ویلز بریتانیا به نام وودرو ویلسون – و حتی بسیار پیش تر از آن –، نظریات روابط بین الملل، تحولات بسیاری داشته است. در برخی دوره ها این نظریات ملهم از اندیشه های آرمانگرایانه بوده اند و در برخی دیگر، ملهم از اندیشه های واقع گرایانه.

در این میان، دانشگاه های ایالات متحده، بیشترین تاثیر و نفوذ را در تحول این رشته به خود اختصاص داده اند. سوالی که در اینجا مطرح می شود این است که آیا تناظری وجود دارد میان نظریات مسلط رشته روابط بین الملل در یک برهه خاص، و سیاست خارجی ایالات متحده در همان بازه زمانی؟ به دیگر بیان، آیا میان نظریات مسلط رشته روابط بین الملل در یک مقطع تاریخی، و سیاست خارجی ایالات متحده در همان مقطع، تناظری گفتمانی وجود دارد؟ این سوالی است که کتاب گفتمان های سیاست خارجی آمریکا و دانش روابط بین الملل نوشته حیدرعلی مسعودی در صدد پاسخ به آن است.

نویسنده در این کتاب، ابتدا به توضیح مختصر اندیشه میشل فوکو می پردازد. با مطالعه این بخش، خواننده درخواهد یافت که بر اساس این اندیشه، پاسخ به سوال فوق، از پیش داده است و جواب آن “آری” است. یعنی تناظری گفتمانی میان اندیشه های مسلط در رشته روابط بین الملل در دانشگاه های آمریکا، و سیاست خارجی این کشور وجود دارد (ارجاع به این آموزه فوکو که قدرت، حقیقت/ دانش تولید می کند و برعکس).

در واقع، می توان گفت این کتاب درصدد است که اندیشه فوکو را در تبیین ارتباط میان دانش و قدرت، در دو حوزه نظریات دانشگاهی روابط بین الملل و سیاست خارجی، به آزمون بگذارد و ببیند که آیا در این دو حوزه خاص، اندیشه فوکو قابل اثبات است؟

برای اثبات چنین فرضیه ای، لازم است تحلیلگر مسلط به ابزارهای تحلیل گفتمان باشد. یعنی ابتدا بداند که گفتمان در اندیشه های پساساختارگرا به چه معناست، و در مرحله بعد چه روشی برای تحلیل گفتمانِ مسلط بر یک متن وجود دارد، تا پس از این دو مرحله، قادر شود به صورت جداگانه گفتمانِ مسلط بر یک مجموعه نظریات دانشگاهی، و نیز گفتمانِ مسلط بر سیاست خارجی را تحلیل کند و در مرحله نهایی، با قیاس میان این دو گفتمان، قضاوت کند که آیا تناظر و شباهتی میان این دو گفتمان وجود دارد یا خیر.

برای نیل به این مقصود، نویسنده کتاب، روش تحلیل گفتمان نورمن فرکلا – که برای تحلیل گفتمان متون نوشتاری مفید است – را بر می گزیند.

نویسنده در ادامه، متونی را در حوزه های سیاست خارجی، و نیز نظریات دانشگاهی انتخاب می کند. در حوزه سیاست خارجی ایالات متحده، مطابق نظر نویسنده، از آن سبب که سیاست خارجی این کشور، تحت اقتدار تام رئیس جمهور است، و از آن سبب که سخنرانی های روسای جمهور آمریکا در سازمان ملل، مبین جهت گیری های اساسی سیاست خارجی این کشور است، ده سخنرانی روسای جمهور ایالات متحده در سازمان ملل، مابین سال های ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۰ را بصورت نمونه گیری شبه تصادفی انتخاب می شود و نویسنده به تحلیل گفتمان هر کدام از این سخنرانی ها، به روش فرکلا می پردازد(دو سخنرانی بوش پدر، سه سخنرانی کلینتون، چهار سخنرانی بوش پسر، یک سخنرانی اوباما).

همچنین، برای انتخاب متون دانشگاهیِ حوزه روابط بین الملل، ابتدا باید دانست که در برهه ای خاص، کدام نظریات مسلطند. یعنی ابتدا لازم است معیاری برای مسلط نامیدن یک نظریه به دست داد. برای این منظور، نویسنده معیار “پرخواننده ترین مقالات مجله سازمان بین المللی”، را بر می گزیند.

(نویسنده ناگفته مفروض می دارد که در یک برهه خاص، آن نظریاتی در حوزه دانشگاهی مسلطند که مقالات مرتبط به آن نظریات، بیشترین بازدید کننده را داشته باشند. گرچه نویسنده تصریح می کند که معیار تعداد ارجاع به یک مقاله، معیار مناسب تری است)

در نتیجه ی چنین فرایندی، یک مقاله مربوط به دوران بوش پدر، سه مقاله مربوط به دوران کلینتون، دو مقاله متعلق به دوران بوش پسر و دو مقاله مربوط به دوران اوباما انتخاب می شوند.

در ادامه، نویسنده طی هر کدام از فصول کتاب، به تحلیل گفتمان سخنرانی های ایراد شده در سازمان ملل، و متون دانشگاهی ای که در همان مقطع تولید شده اند می پردازد و گفتمان های حاکم بر آن ها را قیاس می کند.

در پایان، نتیجه گیری نویسنده از تحلیل گفتمانی متون سیاست خارجی و دانش مسلط روابط بین الملل در آمریکا این است که نوعی تناظر گفتمانی بین جهت گیری های فکری روابط بین الملل و گفتارهای رسمی سیاست خارجی آمریکا وجود دارد. این تناظر گفتمانی به وسیله معیارهای مشخصی مانند جفت های دوگانه متناظر، زمینه مندی های مشترک و گزاره مرکزی مشترک نشان داده شده است.

در مجموع، این کتاب پژوهشی برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی روابط بین الملل، کوشندگان سیاست خارجی و علاقه مندان مطالعات آمریکای شمالی مفید است

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

بالا