سرخط خبرهای سازمان

ناهید تاج‌الدین در گفتگو با بوی باران: زنان و فعالیت اجتماعی

 

? چرا زنان باید فعالیت اجتماعی داشته باشند و نباید از آن محروم شوند؟

ببینید در گام اول و ابتدا به ساکن باید بدانیم که ما با یک جامعه آماری ۴۹ درصدی مواجهیم و هنگامی که از بایستگی فعالیت اجتماعی زنان صحبت می کنیم در واقع مقصود اصلی ما اینست که این جامعه هدف ۴۹ درصدی باید فعالیت اجتماعی داشته باشد. اصلاً و اساساً مگر می شود ۴۹ درصد یک جامعه فعالیت اجتماعی نداشته باشد، بنابراین فارغ از جنسیت من می گویم بیایید با عدد و رقم با هم صحبت کنیم. فعالیت اجتماعی زنان مصادف با فعالیت اجتماعی ۴۹ درصد از جامعه است و عدم فعالیت اجتماعی آنان یعنی خاموش ماندن این ظرفیت ۴۹ درصدی.

ضمن آنکه این ظرفیت و جمعیت ۴۹ درصدی یک ظرفیت و جمعیت کاملا کیفی ست. یعنی بار اصلی جامعه پذیری و فرآیند اجتماعی شدن در جامعه بدوش این جامعه هدف است و بخش مهمی از  سلامت اجتماعی را این جامعه هدف تامین و تضمین می کند. محوری ترین و بنیادین ترین نهاد اجتماعی یعنی خانواده را این جامعه هدف مدیریت می کند، نهادی که اگر کارکردهای خود را درست انجام دهد جامعه از آسیب های اجتماعی مصون می ماند. از آنجائیکه خانواده ضربه گیر آسیب های اجتماعی ست اگر کارکرد های خود را درست انجام ندهد جامعه دستخوش آسیب های اجتماعی بیشتر شده و این آسیب ها تشدید می شود.

از طرف دیگر بخش مهمی از سرمایه انسانی ما زنان هستند، مثلا در حال حاضر در استان اصفهان ۵۲ درصد دانشجویان دکتری، ۴۰ درصد کارکنان دولتی و ۵۱ درصد فارغ التحصیلان ما زن هستند و هر گونه فعالیت اجتماعی موثری مستلزم استفاده و بهره گیری از این سرمایه انسانی ست.

از دیگر سو فعالیت اجتماعی به زعم بنده پیش و بیش از هر چیز نیازمند سرمایه اجتماعی ست. یعنی پیشران فعالیت اجتماعی، اعتمادی ست که در مورد آن فعالیت باید برانگیخته شود و به زعم من زنان مورد اعتماد تر از مردان هستند و بیشتر و بهتر برای فعالیت اجتماعی مورد اعتماد واقع می شوند و فعالیت اجتماعی شان از این منظر موثرتر است. بر اساس برخی تحقیقات، احتمال ارتکاب جرم و جنایت از سوی زنان ۱۱% و از سوی مردان ۲۶% است.

۱۶ درصد از مجرمان دستگیر شده زنان هستند، اما سهم آنان در جعل و کلاهبرداری (۲۷%) و سرقت و دستبرد زدن (۲۲%) بیشتر است. زندانیان زن تنها حدود ۶ درصد از جمعیت زندانیان را تشکیل می‌دهند و اگر بخواهیم به مقوله اعتماد سلبی نگاه کنیم زنان از این منظر مورد اعتماد تر هستند.

اما اگر بخواهیم به همین اعتماد و سرمایه اجتماعی ایجابی نگاه کنیم باید به ساخت نهادهای مدنی در ایران نگاهی انداخته و دریابیم که چقدر مشارکت اجتماعی زنان بالا و البته موثر است.

در حال حاضر ۸۹۱ تشکل زیست محیطی در کشور به فعالیت می پردازند که بخش بزرگی از اعضای این تشکل ها را زنان تشکیل میدهند و اینها همه بارقه های امید در مورد مشارکت اجتماعی زنان است.

برابر برآوردها میزان کمک های خیرین سلامت ساز در سال های ۹۵ و ۹۶  نزدیک به ۱۰ هزار میلیارد ریال بوده که  نزدیک به ۱۰ درصد آن از سوی بانوان خیّر تامین شده است. امروز بیش از ۴۵۰۰ زن خیّر مدرسه ساز در کشور وجود دارد.

حتی به نظر می رسد بهره وری در مشارکت اجتماعی زنان به نوعی بیشتر از مردان باشد، به بیان دیگر اثربخشی و کارآمدی مشارکت اجتماعی زنان بیشتر از مشارکت های اجتماعی مردان باشد. جالبست بدانید مثلا در انگلستان نیمی از تولیدکنندگان محصولات ارگانیک زنان هستند در حالی که زنان تنها ۵ درصد کارکنان بخش کشاورزی را تشکیل می‌دهند، یا  زمین‌های کشاورزی زنان در “غنا” به مدت طولانی‌تری بارور می‌مانند تا زمین های کشت شده توسط مردان و این نشان می دهد که زنان نسبت به نیازهای محیط زیست حتی آگاه‌تر هستند.

همین که پایه گذار یکی از اثربخش ترین و معروفترین خیریه های ایران یعنی مؤسسه خیریه حمایت از کودکان مبتلا به سرطان (مَحَک) یک زن است نشان دهنده راندمان زنان در مقوله مشارکت اجتماعی ست و به نظر من این موفقیت های زنان در فعالیت اجتماعی ناشی از سرمایه اجتماعی آنان است.

زنان چگونه می توانند فعالیت اجتماعی بیشتری داشته باشند؟

ببینید برخی تغییرات اجتماعی در حال وقوع ست و عملا  باعث شده  که مشارکت اجتماعی و اقتصادی زنان در گذار این تغییرات افزایش چشمگیری داشته باشد. آنچنان که برابر آمار معاون توسعه اشتغال و کارآفرینی وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، تاکنون ۸۰ درصد شاغلان در کشور را مردان تشکیل می دادند، اما روند توزیع شاغلان در دو سال  منتهی به تابستان  ۱۳۹۶ برعکس شده و سهم زنان از اشتغال جدید به ۸۱ درصد کل مشاغل ایجاد شده رسیده است. این نشانه هایی ست از آنچه در بالا گفته شد یعنی مشارکت اجتماعی فراجنسیتی زنان و تحولات پرشتابی که در این زمینه در حال وقوع است.

شایان ذکرست نرخ مشارکت اقتصادی زنان در ایران از سال ۹۲ تا بهار ۹۶ به میزان ۴ درصد افزایش یافته و مسئولان حوزه کار بارها اعلام کرده اند که بیش از ۷۰ درصد اشتغال ایجاد شده در سال های اخیر از سوی زنان بوده است؛ این در حالی است که نرخ بیکاری زنان در کشور همچنان بالا است.

مجموع این آمار تمایل و تقاضای روبه رشد زنان را نشان میدهد و نشانه های جدیدی از تغییرات اجتماعی ست، نشانه هایی که بر آن مبنا می توان به افزایش چشمگیر  مشارکت اجتماعی و اقتصادی زنان در آینده بسیار خوشبین بود.

بخشی از افزایش فعالیت اجتماعی زنان متاثر از فرهنگ سازی است و نیازمند آنست که شاهد این فرهنگ سازی خصوصاً در شهرهای کوچک باشیم و بخش هایی از آن نیز مستلزم توان افزایی آنهاست. به هر حال اگر می خواهیم فعالیت اجتماعی زنان بیشتر شود باید سرمایه انسانی زنان را نیز در همین راستا افزایش دهیم  و بر توانمندی های آنان در این زمینه بیافزاییم و این مستلزم نگاه ویژه به آموزش است.

تیرماه ۹۷

 

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

بالا