سرخط خبرهای سازمان

مجلس بی‌اثر و غیر علنی، محمدرضا بزمشاهی

در قانون اساسی جمهوری اسلامی حدود اختیارات مجلس شورای اسلامی مشخص شده است. در ابتدای کار مجلس امام خمینی مسئله گروگانهای آمریکائی را به مجلس واگذار کرد که با رفتار بعضی نمایندگان امکان استفاده سیاسی از حل مسئله فراهم نشد.

در دهه نخست انقلاب اسلامی روند امور به صورت ریش‌سفیدی و بدون رعایت سلسله مراتب بود از همین رو نفوذ و برش سیاسی رئیس مجلس شورای اسلامی مرحوم هاشمی رفسنجانی از سایر مقامات کشور بیشتر بود, به طوری که با وجود حضور مرحوم آیه الله منتظری و آیه الله خامنه ای به عنوان قائم‌مقام رهبری و رئیس‌جمهوری اکثر سیاست ورزان داخلی و خارجی، رئیس مجلس را دومین شخص کشور می دانستند حتی نخست‌وزیر ژاپن برای حل بعضی مسائل برخلاف سلسله مراتب به رئیس مجلس نامه نگاری کرده بود که در استعفا‌نامه مهندس موسوی از این امر گله شده است.

در آن دوران کشور ما با جنگی تمام عیار درگیر بود. آنچنان که از اسناد و خاطرات رئیس مجلس وقت برمی آید با وجود جنگ در کشور مجلس شورای اسلامی جلسات غیر علنی چندانی نداشت و در بعضی هفته ها در جلسه ای غیر رسمی در بعد از ظهر روزهای سه‌شنبه مسائل کشور مورد بررسی قرار می گرفت. این همه با توجه به آن بود که رئیس مجلس یکی از محوری ترین شخصیت های آن زمان بود و بیشتر تصمیمات مهم از زیر نگین رئیس مجلس شورای اسلامی می گذشت.

پس از درگذشت رهبر کبیر انقلاب و تبدیل فضای مدیریت کشور به فضائی بروکراتیک و باز‌نگری قانون اساسی و نیز مخالفت اکثریت نمایندگان مجلس با برنامه های دولت، روند به حاشیه راندن مجلس شورای اسلامی در ساخت حقیقی قدرت آغاز شد. در بعضی ادوار مجلس با رفتارهائی سعی در دفاع از جایگاه خود داشت که مهمترین آن استیضاح و عزل وزرا بود در دوره های چهارم و پنجم تا زمانی که مجلس با ساخت حقیقی قدرت هماهنگ بود ارج و قربی داشت، اما در دوره ششم امر بر نمایندگان منتخب مشتبه شد و گمان کردند که ساخت حقوقی به خودی خود اقتدار می آورد.

در این زمان به حاشیه راندن مجلس شدت بیشتری گرفت و البته اکثر نمایندگان آن دوره هم بیشتر دوست داشتند نقش مخالف‌خوان را بازی کنند اگر نگوئیم نقش اپوزیسیون، انتخابات مجلس هفتم شیب تند به حاشیه رفتن و انفعال مجلس بود.

مجلس دهم با ترکیبی که تشکیل شد گرچه مزاحمتی برای دولت نداشته است اما عملاً هم نتوانسته است کار خاصی انجام دهد. مجالس متشتت مجالسی ناتوان هستند. مجلس دوم هم یکی از این مجالس متشتت بود که گرچه مصوبات فراوانی داشت اما بروز و ظهور چندانی از خود نشان نداد. شاید بتوان تنها دستاورد مجلس دهم را انتخابات شوراهای اسلامی دوره پنجم دانست که اگر مجلس نهم بود انتخابات شوراها با این کیفیت برگزار نمی شد.

همانگونه که قبلاً نگاشتم متاسفانه این مجلس در مسائل کلان کشور به بازی گرفته نمی شود . نمونه بارز آن حوادث دی‌ماه سال گذشته بود که نمایندگان به تعطیلات ماهیانه رفته بودند و پس از پایان حوادث در جلسه ای غیر علنی مطالب برای آنان توضیح داده شد!

یکی از خصوصیات ادوار اخیر مجلس تشکیل جلسات غیر علنی و غیر رسمی فراوان است . جالب آنکه اکثر این جلسات در زمان جلسه علنی مجلس برگزار می شود در حالی که قوانین بسیاری مانند تإسیس مناطق آزاد، تغییر تعداد وزارت‌خانه های دولت، قانون تجارت و قانون مدیریت خدمات کشوری معطل تصویب مجلس است. در هر هفته مجلس یک یا دو جلسه غیر علنی دارد, جلساتی که حاصل مشخصی ندارند و فقط برای توجیه نمایندگان نسبت به وقایع موجود تشکیل می شود.

جای تعجب است مجلسی که نمایندگان آن حد اقل دارای مدرک کارشناسی ارشد هستند چرا اینقدر نسبت به بدیهیات مسائل توجیه نیستند! آیا مسائل امروز پیچیده تر از زمان جنگ است؟ آیا سطح دانش عمومی نمایندگان پائینتر از نمایندگان ادوار نخست مجلس است؟ یا اینکه نمایندگان محترم حال و حوصله شان کمتر شده و نمی توانند مثلاً در یک ساعت از عصر جلسه ای غیر علنی برای اطلاع از مسائل جاری کشور داشته باشند؟ البته کاهش نفوذ و اثر‌گذاری رئیس مجلس در تصمیم‌سازی ها و تصمیم‌گیری ها هم می تواند یک عامل مضاعف باشد.

نکته دیگر آنکه هر روز حدود یک ساعت از وقت مجلس به تذکرات کتبی و شفاهی نمایندگان اختصاص دارد, اکثر این تذکرات هم همان نطق قبل از دستور است به سبک و سیاقی دیگر، سخنانی بیحاصل! و البته در ضمن دستور جلسه هم هر نماینده در آغاز هر سخن مشکلات مملکت را حل کرده و سپس به بیان دیدگاه های خود در مورد دستور جلسه می پردازد.

مشکل ما این است که نمایندگان سخن می گویند اما نه در جای خود و نه مناسب با وظیفه خود، مجلس جای سخن گفتن است، اما جای سنجیده سخن گفتن؛ نه هر کلامی را بر زبان آوردن. پرسش دیگر این است که اگر یک جوان مبتدی سیاست مذاکرات مجلس را بشنود چه چیزی بر دانش او افزوده می شود در جمعی که همه آنها حداقل فوق لیسانس هستند؟

مجلس توانا و چابک و اثر‌گذار مطلوب ملت ماست

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

بالا