سرخط خبرهای سازمان

الگوی توسعه کار در ژاپن| مهدی جوادزاده

 

 

 

 

 

 

مهدی جوادزاده شهشهانی (دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق عمومی ، رییس دبیرخانه و دبیر هیات اجرایی سازمان عدالت و آزادی)

 

کار هویت فرد مشخص می‌شود و کسی که بیکار است، گویی هویت ندارد. برای یک ژاپنی، معاشرت، ارتباطات، علائق، دوست و تفریح و نوع نگرش به محیط زندگی و … همه در غالب کار شکل می‌گیرد و فرد همیشه ارزش خود را در ارتباط با کار و میزان نقشی که در سیستم دارد براورد می‌کند. اگر در برخی جوامع نظیر ایران، خانواده بیشترین نقش را در شکل گیری شخصیت فرد و سپس به عنوان مهم‌ترین پایگاه دارد، در جامعه ژاپن، شغل فرد است که چنین نقشی را در زندگی او ایفا می‌کند. در ژاپن پیر و جوان، همه به کار مشغولند و کمتر کسی را می‌توان یافت که از کمک دیگران ارتزاق می‌کند.

فرهنگ کار به عنوان یک ارزش کاملاً پذیرفته شده در جامعه نهادینه شده است. در ژاپن هیچ کاری اعم از خدماتی، اداری یا صنعتی به اصطلاح عار نیست و تفاوت چندانی با هم ندارد. این روحیه رایج کار باعث ایجاد جامعه پویا و محرک و ایجاد نوعی اعتماد به نفس و قدرت درونی شده است.

در مورد ریشه این فرهنگ، برخی آن را مرتبط با دشواری های پس از جنگ و وضعیت رو به نابودی جامعه با توجه به فقدان هر نوع ذخایر طبیعی می‌دانند که باعث شد برای زنده ماندن و نیز اعاده اقتدار، کار، الگو و شعار جامعه قرار گیرد. چنانکه اصطلاح «اگر کار نکنیم خواهیم مرد» جمعه رایجی بوده است. اما جدا از این دلائل تاریخی می‌توان به برخی عوامل موجود دیگر اشاره کرد:

سیستم تربیتی و آموزشی کار گروهی از سنین پایین و هماهنگی با جمع از دوران کودکی صورت می‌گیرد. یعنی نوع نگاه به جامعه و تطبیق خواسته‌های خود با خواسته‌های گروه در تمام جامعه به چشم می‌خورد.

نوعی همگرایی بین خواسته‌های فرد و سیستم در محیط کار صورت می‌گیرد. فرد به طور غیرمستقیم (نه صرفاً مادی) اما ملموس خود را در اهداف سیستم شریک می‌داند.

جداسازی و ایزولاسیون فرد از عالم بیرون هنگام کار و متمرکز کردن او به آنچه که از او خواسته می‌شود. این امر در غالب آموزش و الگوها و القائاتی که در همین کار به فرد داده می‌شود صورت می‌گیرد.

تکرار برای کسانی که در جامعه‌ی ژاپن زندگی کرده‌اند، عادت به شنیدن یا انجام کارهای تکراری پدیده‌ی آشنایی است. این قضیه اگرچه ممکن است از خلاقیت افراد بکاهد و در دیدی منفی، عدم اعتماد به شعور افراد تلقی گردد اما در یک کار سیستمی، نتایج آن اعجاب آور و کلید به اصطلاح حرفه‌ای شدن است.

شعار جامعه‌ی ژاپن، این جمله است: «اگر کار نکنیم خواهیم مرد.»

شعار از کمیت به کیفیت که پاشنه‌ی آشیل سیستم ژاپن در تولید است، در دیگر بخش‌های آموزشی و خدماتی نیز کاملاً کاربرد دارد. بخش زیادی از این اقبال و موفقیت مرهون الگوی فرهنگی و تربیتی موجود در جامعه، بالا بودن سطح دانش عمومی و نیز نظم و امنیتی است که در بخش‌های مختلف جامعه وجود دارد.

یکی از مواردی که باعث تداوم و تقویت روحیه کار و جدیت در انجام آن می‌شود، عمودی بودن سیستم‌های کاری در ژاپن است. به این معنی که ارتباط کاری فرد تنها با مقام بالادست و پایین دست خود صورت می‌گیرد و ارتباطات عرضی کمتر به چشم می‌خورد. و ارتقای کاری تنها به صورت عمودی از پایین به بالا است. به عبارتی، فرد با نشان دادن توانایی و استعداد کاری امکان پیشرفت دارد.

یکی از مسائل مهم و اساسی نیروی کار در کشورهای در حال توسعه این است که در فرایند جامعه پذیری در زمان کودکی و نوجوانی ارزش‌ها و هنجارهای مربوط به کار به افراد آموخته نشده است. و افراد این ارزش‌ها و هنجارها را درونی نکرده‌اند. آموزش‌ها و تربیت‌های مدرسه در این کشورها نیز به گونه‌ای نبوده است که احساس مسئولیت در کار را برای افراد در دوره نوجوانی و جوانی درونی نماید، به گونه‌ای که با وجود وی عجین شود.

رسانه‌های جمعی در رادیو، تلویزیون و مطبوعات که امروزه به عنوان نهادهای اجتماعی قوی، نقش مهمی در جامعه پذیری افراد دارند، به گونه‌ای عمل نمی‌کنند که ارزش‌های مربوط به کار، تلاش و فعالیت اقتصادی به عنوان ارزش و امر مطلوب برای افراد جامعه جا بیفتد.

محیط کار به گونه‌ای نیست که جاذبه‌ی زیادی داشته باشد. وقتی که این عوامل جمع شود، طبیعی ترین انتظار، پایین بودن بهره‌وری نیروی کار است.

کارکنان ژاپنی از یک سو به سازمان خود علاقه‌مند هستند و از سوی دیگر مانند کارگران کشورهای دیگر به سرپرستی فردی خاص یا احراز شغلی معین در سازمان علاقه شدید نشان نمی‌دهند. چون معتقدند کار چیزی است که از سوی سازمان تعیین می‌شود و آماده‌اند هر کاری که از سوی سازمان تعیین می‌شود انجام دهند. این تلاش و کوشش ژاپنی‌ها در چارچوب فرهنگ، تاریخ و نظام اجتماعی ژاپن معنادار است.

منابع:

ماهنامه کار و جامعه شماره ۳۶ و ۳۷

Karofarhang.blogfa.com

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

بالا