سرخط خبرهای سازمان

گزارش سخنرانی‌های دومین همایش الگوی ایرانی توسعه

معاون اقتصادی وزارت کار: از دل خشونت، توسعه بیرون نمی آید

دنیای اقتصاد (ویژه‌نامه اصفهان) | چهارباغ بالا که مثل دیگر خیابان های شهر مملو از سواره و پیاده است، پنج شنبه شب گذشته تفاوتی با دیگر شب های جمعه داشت: تالار کارگر ، میزبان دومین همایش الگوی ایرانی توسعه بود، رویدادی که اگرچه برگزارکننده آن سازمان عدالت و آزادی برای ایران اسلامی بود اما همه بحث ها و گفت وگوها درباره بررسی پرسش هایی از توسعه درگرفت که در صحبت های اولین سخنران آن همایش مشهود بود، شهردار از همه حضار پرسید چرا با وجود داشتن برنامه توسعه ما هنوز خود را توسعه یافته نمی دانیم و بالاتر، آنچه توسعه ترجمه کرده ایم یا نوشته ایم، پارادایم توسعه را بر زیست ایرانی حاکم نکرده است؟

قدرت الله نوروزی: توسعه باید پایدار باشد

نوروزی در این همایش به ضرورت توسعه پایدار اشاره کرد و گفت که در ٧٠ سال گذشته که ایران با برنامه اقتصادی اداره شده و باید به اندازه این سال ها رشد و پیشرفت داشته باشد، اما بررسی ١٠ برنامه توسعه ایران نشان می دهد که ما با یک الگوی توسعه پایدار به موفقیت نرسیده ایم، سوال است که چرا این برنامه ها حقوق آیندگان را تعیین نکرده است؟ او همچنین ادامه داد: باید دید چرا برنامه توسعه پایدار در ایران محفق نشده و تناسبی بین زیست بومی جامعه و مسایل واقعی شهر و کشور ایجاد نشده و چرا نتوانسته ایم در این برنامه ها از پتانسیل های خود استفاده کنیم و چرا گردشگری برای ایران به خصوص اصفهان ملاک توسعه نبوده است؟ به اعتقاد وی اگر برنامه های گذشته بر توسعه پایدار مبتنی بود امروز نهادهای ناپایدار وجود نداشت!

این پرسش ها را نوروزی در مقام شهردار کلانشهری مطرح کرد که هر روز نسبت به دیروز، کالبدی متورم تر پیدا می کند و تاب آوری آن در برابر عوامل طبیعی وعامل انسانی یا صنعتی کاهش می یابد و به قول یکی از سخنرانان همین همایش، آینده خود را در قالب ارتفاع و امتیاز فروخته است.نوروزی همچنین خواستار تعریف توسعه پایدار شد، توسعه ای که در آن علاوه بر تامین حقوق مردم در این دوره به حقوق آیندگان آسیب وارد نکند، منابع امروز را برای  زیرساخت های آینده هزینه کند که در غیر این صورت علاوه بر اینکه توسعه پایدار اتفاق نیفتاده حقوق شهروندی نیز رعایت نخواهد شد و اگر توسعه پایدار محقق نشود تعاریف نسل سومی حقوق بشر نقض خواهد شد.

شهردار همچنین در مقام ایجاب، چند باید هم مطرح کرد، مانند دیدن نقش مشارکت شهروندان در فرآیند توسعه و لزوم حفظ کرامت آنها یا تحقق عدالت اجتماعی با ایجاد فرصت های برابر و البته استفاده از فناوری‌های نوین و حرکت به سمت صنعت گردشگری! بایدهایی که البته برای یافتن مخاطب لازم نیست راه دوری رفت.

 

علی سرزعیم: بعید نیست ده سال دیگر خود را با عراق مقایسه کنیم!

معاون اقتصادی وزارت کار و رفاه و تامین اجتماعی دیگر سخنران این همایش بود که با اشاره به تجمعات و اعتراض های دی ماه  گذشته، گفت: اعتراض جای دغدغه ندارد اما به آشوب کشیدن محل دغدغه است. علی سرزعیم، پایین نگه داشتن دستوری قیمت ها و فشار به شرکت های دولتی برای استخدام نیرو را مسکنی کوتاه مدت دانست که در درازمدت مساله نارضایتی ها را تشدید می کند زیرا بدون رشد اقتصادی، اشتغال در کار نیست!

عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی دولت را در چند دهه گذشته دولت رانتی، خواند که به جای دادن امتیاز سیاسی، سعی می کند مسائل خود را با اعطای امتیازات اقتصادی حل کند، مثل چاه کشاورزی، تراکم یا انرژی ارزان که به آینده فروشی می انجامد. سرزعیم این پرسش را مطرح کرد که آیا این روش را می توان همچنان ادامه داد، در حالی که عدم تکرار قیمت بالای نفت، کاهش منابع مالی دولت با تولید ثابت و کم شدن قدرت صادرات، فشار بیشتر از ظرفیت بر صندوق‌های بازنشستگی با اعطای امتیاز بازنشتگی زودرس به برخی اقشار از جمله دلایلی بود دکتر سرزعیم آنها را دلایل عدم توانایی دولت در ادامه مسیر گذشته ذکر کرد و با بیان سیر مقایسه خود با اروپا تا رسیدن به الگوی مالزی و حالا ترکیه، گفت: بعید نیست ده سال دیگر خود را با عراق مقایسه کنیم.

او پایان این مسیر را افزایش بی اعتمادی دانست که باعث درگیرهای بیهوده فکری یا خشونت می شود، امری که از دل آن توسعه بیرون نخواهد آمد. وی راه حل این مساله ایفای نقش روشنفکران و نیروهای سیاسی در مقام کاتالیزور میان حکومت و شهروندان خواند که از یکسو حکومت را به پس گرفتن امتیازات اقتصادی و اعطای امتیازات سیاسی ترغیب کنند و از دیگر سو در مقابل برانگیخته شدن اعتراضات ذینفعان امتیازات پس گرفته شده، حمایت اجتماعی را پشت سر اصلاحات صورت گرفته بیاورند، اصلاحاتی که مانند جراحی، با درد همراه است و اگر روشنفکران از آن حمایت نکنند، سیاسیون را تبدیل به سیبل اعتراضات خواهد کرد، روندی که سیاسیون را از ادامه اصلاح و توسعه بازمی دارد.

سرزعیم همچنین افزود: نخبگان باید فرهنگ کار و زیاد کارکردن را جا بیندازند و مراقب باشند که اغراق در فساد، تبعات اجتماعی در پی دارد که باعث می شود این فکر جا بیفتد که چون فساد هست پس هر کاری می شود کرد!

مشاور مرکز بررسی های استراتژیک ریاست جمهوری نیز در سخنان خود، ادامه روند موجود را ناممکن دانست و گفت: دیگر نمی توان به تزریق پول از سمت حکومت ادامه داد، در غیر این صورت، مسیر توسعه نیافتگی ادامه پیدا خواهد کرد.

 

محمود اولاد: چرا دولت نباید پاسخگوی تقصیر خود باشد؟

محمود اولاد، استاد اقتصاد و کارشناس شهری و مسکن، سخنران دیگر همایش بود که به تشریح نقش توسعه شهری در توسعه پایدار پرداخت و پیش از آن با اشاره به طرح مساله کاتالیزور شدن روشنفکران با اشاره بحث موسسات غیرمجاز گفت: تا کی باید روشنفکران، دولتی را که در مقابل آنها گارد می گیرد، حمایت کند و چرا دولت نباید پاسخگوی تقصیر خود باشد؟

اولاد در ادامه به دلایل زندگی اجتماعی انسان ها، منافع و مضرات آن پرداخت و از جمله گفت: اثر بیرونی زندگی اجتماعی در تولید بیشتر است اما همزمان باعث تضاد منافع و محدود شدن آزادی افراد به واسطه وابستگی تصمیم های افراد می شود، وی همچنین شهر و قواعد آن را به مثابه نهاد فرض کرد که نحوه زندگی کردن انسان ها در کنار هم را به آنها آموزش می دهد.

این کارشناس شهری همچنین ضمن طرح موضوع قواعد بازی در شهرها و ضرورت توزیع امکانات و فرصت ها در شهرها به نفع عموم شهروندان گفت: اگر شهروند احساس کند قاعده بازی بر علیه اوست، شهر تبدیل به شهر غارتگر می شود، وی این پرسش را هم مطرح کرد که آیا اقدامات و قواعد در شهرهای ما، باعث بهبود همگانی شده یا شکاف را گسترش داده است؟

اولاد در مقابل موضعی که گران کردن شهر را عامل مسوولیت پذیری بیشتر شهروندان یا کاهش اتلاف منابع و جلوگیری از ورود شهروندان کمتر برگزیده به شهر می داند، گفت این یعنی پاک کردن صورت مساله، چون در ادامه بازی با قواعد نادرست، مطلوبیت نزولی و شکاف بین ساکنان شهر به صورتی جدید شکل می گیرد چون دوباره توزیع نابرابر به ظهور قشری منجر می شود که در مقابل اقلیت بیشتر برخوردار، خود را متضرر می بینند و همان شهر غارتگر بازتولید می شود.

همایش الگوی ایرانی توسعه به صورت میزگردی زنده با حضو دو مهمان دیگر ادامه یافت، دکتر عبدالحسین ساسان و نعمت الله اکبری رئیس سازمان برنامه و بودجه استان اصفهان به همراه محمود اولاد و دکتر سرزعیم در این میزگرد به پرسش هایی از چرایی و دلایل توسعه و عدم توفیق برنامه های توسعه در طول سال های گذشته پاسخ دادند.

 

توسعه پایدار چیست و چه نیست؟!

دکتر ساسان در این نشست، توسعه را به خلاق و هنرشناس بودن شهروندان حامل آن ترجمه کرد و گفت: باید در تعریف توسعه ، توسعه انسانی مدنظر قرار گیرد، توسعه شهری به معنای ساخت اتوبان بیشتر، بلوار زیادتر و ساختمان های بلندمرتبه نیست بلکه توسعه پایدار شهری، به معنای انسان های توسعه یافته است. توسعه چیزی نیست جز هنر زیبایی شناسی! او توسعه را بدون هنرو موسیقی ناممکن دانست و اعلام داشت آنانکه که درب موسیقی را در این مملکت بستند مقصرند.

سرزعیم اما وسعه پایدار را در پیوند با محیط زیست تعریف کرد و گفت: اگر مردم مرتب بیمار شوند، برای درمان مراجعه کنند و هزینه دارو بدهند، خواه ناخواه باعث رشد می شود، چون عرضه و تقاضا بیشتر شده اما آیا این را می توان توسعه پایدار نامید؟

از نظر این استاد دانشگاه باید راه غلط را از درست تفکیک کرد و راه درست یعنی در نظر گرفتن محیط زیست به مثابه محور توسعه پایدار، وی  بحث توسعه فراگیر را مطرح کرده و می گوید: اگر رشد به نابرابری بیشتر منجر شود، توسعه کمتر را در پی خواهد داشت و باید به سمتی حرکت کرد که دهک های بیشتری از توسعه و رشد متنفع شوند.

محمود اولاد هم توسعه پایدار را در دادن حق کسی به اندازه دانست و آن را به هر موجودی و در هر زمانی تعمیم داد، او در بسط این نر گفت: توسه پایدار یعنی اینکه استفاده از طبیعت نباید لطمه ای به استفاده انسان و دیگر جانداران در طول تاریخ وارد کند.

نعمت الله اکبری در این نشست، برنامه های عمرانی پیش از ۵۷ و برنامه توسعه بعد از آن را مقایسه کرد و به طور ضمنی برنامه های دوره اول را موفق تر ارزیابی کرد، مقایسه ای که برای مثال پیشتر، وزیر اقتصاد دولت یازدهم هم آن را مطرح کرده بود.

توسعه پایدار یعنی انسان به ما هو انسان

اکبری در پاسخ به دلایل عدم توفیق در توسعه گفت: باید متون توسعه را بازخوانی کرد، چون اگر خاستگاه توسعه پایدار را درنیابیم، می توان هر تعریفی از آن را ارایه کرد و ادامه داد: باید دستاورد را به همراه پرسش “به چه منظور” در کنار اندازه گیری ورودی و خروجی عملکرد قرار داد. وی در تشریح دستاوردهای توسعه گفت: اگر در شهری آرامش باشد و لبخند بر لبان مردم آن بنشیند و نزاع صورت نگیرد، یعنی آنچه توسعه خوانده می شود، دستاورد داشته است.

او هر تحولی را که انسان را از مرز انسانیت دور کند، باعث فاصله گرفتن از توسعه پایدار دانست و گفت: روزگاری در همین شهر قنات ها و برج کبوتر به مثابه نمادی از توسعه پایدار وجود داشتند اما امرزو با همه پیشرفت های ظاهری خبری از پایداری توسعه نیست.

 

حلقه مفقوده توسعه کجاست؟

ساسان در پاسخ به اینکه حلقه مفقوده توسعه در ایران کجاست و چرا در با گذشت سال ها از برنامه ریزی، نه تنها توسعه اتفاق نیفتاده که با اضافه شدن مفهوم پایداری به آن، حرکت کلی به سمت ناپایداری است؛ با بر شمردن رتبه ایران در کشورهای در حال توسعه، به نزول ایران از مقام ۲۱ به رتبه ۲۷ ام گفت: معلوم نیست برنامه و ساخت و ساز، پل و جاده، زیرگذر و روگذر یا توسعه سخت افزاری ما را به توسعه می رساند یا نه؟ او ادامه داد: باید به چند سوال اساسی هم پرداخت، اینکه مملکت، ظرفیت چه تعداد جمعیت را دارد؟ یا اینکه آیا همه آب زاینده رود به ما تعلق دارد و گاوخونی حقی ندارد و تعریف سد ساختن در توسعه پایدار کجاست؟ سرزعیم هم با اشاره به تشابه عدم رعایت برخی مسائل بر اساس اراده فردی با اراده جمعی گفت: تا جامعه برای کارهای سخت متحد نشود نمی توان به توسعه پایدار دست یافت.

نعمت الله اکبری البته برای این پرسش، پاسخی متفاوت داشت، او ضمن ابراز تردید در ماهیت برنامه ها گفت: چیزی از برنامه ها به صورت جدی اجرا نشده و وقتی نظام برنامه ریزی از بالا به پایین است چراباید منتظر نتایج آن باشیم؟ من موافق نیستم که برنامه پذیر نیستیم بلکه ما همانیم که رویانده شده ایم! وی ادامه داد: سالانه ۲۲ هزار میلیارد تومان صرف خرید از کشاورزان می شود که با آن می توان ۲۶ میلیون تن گندم وارد کرد، ۴۱ هزار میلیارد تومان هزینه ۲۸۷۶ آموزش است اما خروجی آن مشخص نیست، نگاه کنید که کجای هرم جمعیتی لاغر شده است، اتفاقی که نیروی ساخت آینده را کاهش می دهد.

اکبری در نقد طرح جدید اشتغال روستایی هم اشاره کرد و پرسید آیا می دانیم در روستا باید به چه کسی پول بدهیم؟ ما بر خلاف تصور هر روز دولتی تر می شویم و با این ساختاربرنامه ریزی، فضا برای دولتی تر شدن فراهم می شود.

اولاد در پاسخ یه پرسش از حلقه مفقوده گفت: برنامه را کسانی هدایت می کنند که رانت بیشتری می گیرند و با این وضعیت اگر بهترین برنامه هم نوشته شود مجددا به سمت غارتگری سوق پیدا می کند و البته راه حل هم ارایه داد: بهره وری اگر بالاتر از رقم های خرج شده باشد و در کنار کاهش هزینه های تولید باشد می تواند موتور حرکت به سمت توسعه را روشن کند و با این اوصاف آنگاه نیاز به گران کردن شهر نخواهد بود. ساسان هم با مطرح کردن قبض و بسط اقتصاد گفت: تاریخ چیزی جز قبض و بسط اقتصاد نیست و باید این مساله در خدمت محرومان جامعه به کار گرفته شود، وی با اشاره به سرنوشت ایروانی( موسس کفش ملی) گفت: یک جامعه چقدر باید صبر کند تا شخصی مانند ایروانی بسازد.

 

دولت سابق شعارها را هم خراب کرد

پرسش پایانی این نشست اما نقد شعار دولت سابق بود، همان شعارهایی که خود را مدافع اقشار فقیر می دانست، سرزعیم در برابر آن گفت: یکی از مشکلات جامعه امروز این است همه به دنبال راهی هستند که کار سخت انجام ندهند اما به نتیجه برسند، اما دیگر نمی توان در فرآیند توسعه کاری کرد که به کسی آسیب نرسد و نباید گذاشت طرفداری از فقرا تبدیل به یک انگ شود. وی ادامه داد: اگرچه رئیس جمهور سابق این شعار را خراب کرد، باید به دنبال ساز و کارهای درست حمایت از فقرا بود.

دومین همایش الگوی ایرانی توسعه به میزبانی سازمان عدالت و آزادی ایران اسلامی در حالی به پایان رسید که پرسش از آینده توسعه در آن بارها تکرار شد، همه بر توسعه پایدار تاکید داشتند اما وقتی به بیرون نگاه می کرد،  چهارباغ بالا هنوز به خاطر همان رشد نابرابر، پر بود از ماشین هایی که دیرتر از پیاده ها به مقصد می‌رسیدند!

 

 

 

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

بالا