سرخط خبرهای سازمان

حکمرانی‌خوب و مساله ایدز | ترجمه مهدی مقدری

جوزف اَنان

ترجمه مهدی مقدری

درک این‌ نکته که حکمرانی برای اقدامات جهانی، منطقه‌ای و ملی برای رسیدگی به بیماری ایدز حیاتی است، اهمیت زیادی دارد. این به خاطر بخشی از ذی‌نفعان و افرادی است که با این مساله در ارتباط هستند. این موضوع از یک سو نشان‌ دهنده ارتباط میان ظرفیت‌های نهادی، مشارکت گسترده و پاسخگویی بوده و از سوی دیگر، شواهدی از پیشرفت در پاسخ به ایدز است. در حال حاضر، چگونگی رابطه میان حکمرانان و جامعه عامل اصلی در نتایج پاسخ‌ها به ایدز محسوب می‌شود. پس از گذشت بیش از ۲۵ سال از شیوع ایدز، اکنون شواهد فراوانی از تجربیات ملی و همچنین توافق در محافل سیاست عمومی جهانی وجود دارد که بیانگر نقش ضروری “حکمرانیِ اثربخش” برای پاسخ مؤثر به ایدز است.

رابطه میان حکمرانی و ایدز در جلسه ویژه سازمان ملل متحد درباره ایدز که در ژوئن ۲۰۰۶ در نیویورک برگزار شد، جمع‌بندی گردید. نمایندگان پس از اجلاس ۲۰۰۱، هنگامی که بیش از ۱۵۰ رهبر جهان، دولت‌هایشان را متعهد به تشدید و افزایش اقدام علیه اپیدمی ایدز کردند، پیشرفت‌های ناشی از پاسخ‌های جهانی و ملی را بررسی کردند و دریافتند که پیشرفت‌های غیرقابل باوری در اجرای اهداف مشخص شده در “اعلامیه سازمان ملل متحد درباره تعهد به ایدز” به دست آمده است. پیشرفت‌های محدودی که بسیاری از دولت‌ها در اجرای تعهدات خود در سال ۲۰۰۱ انجام دادند، اساساً ناشی از عدم آگاهی از شدت ایدز و تاثیر آن بر جامعه و یا حتی فقدان اراده سیاسی یا منابع مالی کافی در برخی موارد است. علاوه‌براین، این مشکل ناشی از عدم ایجاد و یا استفاده از ساختارها و سازوکارهای حکمرانی‌خوب برای جلوگیری و عدم گسترش بیماری و کاهش تاثیر آن بود.

از زمان ظهور ایدز در حدود ۲۵ سال پیش، این بیماری از یک نگرانیِ بهداشت عمومی، به یک مشکل عمده برای توسعه حکایت دارد. با این حال، دولت‌های بسیاری هنوز به ایدز صرفاً به مثابه یک مساله بهداشت عمومی به جای یک چالش گسترده‌تر برای توسعه می‌نگرند. در نتیجه، توجه به مسائل مربوط به مدیریت در پاسخ‌های لازم به ایدز، مانند تضمین حقوق افراد مبتلا به اچ آی وی، نیازمند مداخله دولت‌ها در جامعه است. در نهایت، واکنش دولت‌ها می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر نتایج تلاش‌های ملی، منطقه‌ای و جهانی برای پاسخ به ایدز در پی داشته باشد. به عنوان مثال، در سطح ملی، داشتن قوانینی که دسترسی به درمان ضد ویروسی (ART) را تضمین کرده و خدمات لازم را فراهم می‌کند یکی از اقدامات بنیادین دولت‌هاست. هنگامی که بسیاری از مبتلایان به اچ آی وی با مرگ دسته و پنجه نرم می‌کنند، و در حالی که به مداخلات پیشگیرانه دولت برای ادامه زندگی نیاز دارند، به دلیل نقص موجود در سیستم حکمرانی جهانی در رابطه با تجارت بین‌المللی داروها، این خدمات از دسترس آنها دور نگه داشته می‌شود.

گسترش اچ‌آی‌وی و تأثیر ایدز در کشورهای در حال توسعه، منجر به از بین بردن دستاوردهای گذشته در توسعه اقتصادی و اجتماعی در زمینه‌هایی مانند امید به زندگی، سلامت عمومی و آموزش و پرورش است. این امر همچنین موجب افزایش شکاف در حکمرانی دموکراتیک میان آنها که در دسترسی به خدمات و مراقبت‌های بهداشتی و سایر خدمات اجتماعی وضعیت بهتری دارند و کسانی که فقیرند و دسترسی به حداقل‌ها را نیز ندارند، شده است. در حال حاضر این مساله در برخی از کشورهای آفریقایی پررنگ است.

مساله حکمرانی یکی از مواردی است که دولت‌ها باید میان حقوق مبتلایان به ایدز برای دسترسی به خدمات به منظور حفظ منافع اجتماعی تعادل ایجاد کنند. همچنین تنش‌های ذاتی بین ارائه خدمات متمرکز و عدم‌تمرکز خدمات، به ویژه در موضوع سلامت وجود دارد؛ چراکه عدم تصمیم‌گیری محلی و خودمختاری مالی ممکن است مانع ارائه خدمات گردد.

علاوه‌براین، نگاه منفی مرتبط با اچ‌آی‌وی، محدودیت‌های جدی برای توسعه استراتژی‌ها و سیاست‌هایی به منظور پاسخ دادن به این بیماری همه‌گیر است. به عنوان مثال، رسیدن به موفقیت در این مسیر و پاسخ به نیازهای گروهی که در معرض خطر بالاتری قرار دارند، مانند مصرف‌کنندگان مواد مخدر تزریقی، مردان دارای رابطه جنسی پرخطر، کارگران جنسی و نیروهای نظامی و پلیس، مستلزم تعهد سیاسی در بالاترین سطح و گفت‌وگوهای آزاد است. در عوض، فوری‌ترین پاسخ به اپیدمی ایدز، یا این است که این گروه‌ها را به حاشیه برانند و منزوی سازند یا برای درمان‌های پزشکی که اغلب نامناسب و ناکافی است، مقررات و اقداماتی در نظر گرفته شود. امروزه، انزوای اجتماعی به دلیل ابتلای به اچ‌آی‌وی و عدم دسترسی به خدمات ویژه برای گروه‌های اقلیت محروم اقتصادی در بسیاری از کشورها احساس می‌شود؛ مانند گروه‌های بومی در آمریکای لاتین، گروه‌های مهاجر در غرب اروپا و جوامع آفریقایی-آمریکایی و اسپانیایی تبار در ایالات متحده.

نکته دیگر آنکه، بحران اچ‌آی‌وی به رشد سازمان‌های جامعه مدنی در اجرای برنامه‌های ایدز در تمامی سطوح کمک کرده است. آنها بخش قابل توجهی از کل منابع موجود برای پاسخ به ایدز شامل پروژه‌ها و برنامه‌های پیشگیری، درمان، مراقبت و حمایت را در اختیار دارند. سازمان‌های جامعه مدنی با سایر ذی‌نفعان، از جمله بخش عمومی همکاری کرده تا خدمات ارائه شده در سطح جامعه را بهبود بخشند. با این حال، کمک‌های موقت و محدود ارائه شده توسط سازمان‌های غیردولتی و سازمان‌های جامعه مدنی نه صرفاً یک نوش‌دارو برای کاستی‌های خدمات عمومی و نه یک شاخص برای دولت است. به طور عمده، تامین منابع برای سازمان‌های غیردولتی و سازمان‌های جامعه مدنی ممکن است ساختارها و سازوکارهای ارائه خدماتی که برای پاسخ به بیماری و همچنین مسئولیت دولت برای بهبود ایدز تعیین شده است را تضعیف نماید. ارائه خدمات بهداشتی برای درمان ایدز باید یک مزیت عمومی باشد. بنابراین، بدون مشروعیت سیاسی و مدیریت کاملِ دولت، هیچ راهبرد مؤثر ملی وجود ندارد.

مفهوم حکمرانی دموکراتیک نشان می‌دهد که راهبرد‌ها و سیاست‌های ملی ترکیبی از رویکردهای “پایین به بالا” و “بالا به پایین” برای توسعه استراتژی‌ها و برنامه‌های ملی ایدز است. تحت این شرایط، شناسایی گروه‌های ذی‌نفع و مشارکتِ فعال چنین گروه‌هایی برای توسعه یک رویکرد مبتنی بر نیاز به برنامه‌ها و مداخلات مربوط به ایدز ضروری است؛ زیرا، گروه‌های ذی‌نفع بر رویکردهای اجماعی متمرکز هستند و در عین حال بخش‌هایی از مبتلایان به اچ‌آی‌وی را تحت تاثیر قرار می‌دهند؛ از جمله بخش‌های قدیمی‌تر جمعیت که اغلب از معادله خارج می‌شوند، اما به طور فزاینده‌ای می‌توانند نقش اثرگذاری داشته باشند. نقش افراد سالخورده در بسیاری از جوامع مبتلا به ایدز به دلایل متعددی مورد توجه و اهمیت است: در جوامع ویران‌ شده توسط ایدز، به ویژه در میان تعداد زیادی از نسل جوان، مراقبت خانواده از بیمار اغلب توسط افراد سالخورده ارائه می‌شود که ممکن است تنها اقوام باقی مانده باشند؛ همچنین، سالمندان به مثابه نگهدارنده ارزش‌های اجتماعی از منظر رفتار انسانی در بسیاری از جوامع سنتی محسوب می‌شوند و می‌توانند رفتارهای بالقوه پرخطر در میان جوانان را کاهش دهند.

همچنین، حکمرانی‌خوب به عنوان یک شاخص مهم در پاسخ به اپیدمی ایدز، نقش مهمی برای نمایندگان مجلس محسوب می‌شود؛ چراکه نه تنها نمایندگان، منتخب مردم هستند، بلکه آنها رهبرانی هستند که جامعه به نقش و جایگاه آنها اعتماد دارد و در راستای منافع ملی گام برمی‌دارند. مجالس، در حالی که بر مقررات مالی  و بودجه نظارت دارد، از نظر نحوه تخصیص، توزیع و هدایت هزینه‌های عمومی نقش تعیین کننده داشته و تأثیر تخصیص منابع مورد نیاز برای تضمین پیشرفت در رسیدگی به ایدز را نیز بررسی می‌نماید. مهم‌تر از همه، نمایندگان مجلس، مسئولیت خاصی را به عهده دارند تا دیگران را به اقدام به منظور مقابله با ایدز به طور موثر و اخلاقی ترغیب کنند.

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

بالا