سرخط خبرهای سازمان

بازچرخانی در زاینده رود، چرا نه؟| امین دوست محمدی

 

در سالیان اخیر که زاینده رود، مهم ترین رودخانه ی فلات مرکزی ایران، نیمه جان گشته و بیش از دو سوم آن رو به خشکی نهاده است طرح های متعددی برای احیای این رودخانه پیشنهاد شد، از جمله ی این طرح ها که تا کنون چندین بار از طرف شرکت های مختلف، افراد گوناگون و حتی وزارت نیرو مطرح شده است طرح بازچرخانی آب در محدوده ی شهر اصفهان است.

قابل انکار نیست که این طرح از نظر فنی–مهندسی و در چنین مقیاسی درخور توجه است اما باید در نظر داشت که همین نگاه های فنی صرف، غیر جامع نگر و خالی از آینده نگری بود که بسیاری از رودخانه های کشور را خشک، بسیاری از دشت های کشور را در خطر فرونشست، غالب تالاب ها را بی جان و تبدیل به کانون گرد و غبار کرده است.

اما چرا باید با چنین طرح هایی مخالف بود:
۱ . رودخانه ی زاینده رود(بخوانید تمام رودخانه ها) همیشه به مثابه ی یک کل واحد بوده اند و تنش در کمیت و کیفیت بخشی از آن، تنش در کل رودخانه است. شعر سهراب می تواند به عنوان یک جهان بینی برای ساکنان حوضه مورد توجه باشد، کسانی که در طول یک رود، از بالادست تا پایین دست زندگی می کنند:

در فرودست انگار، کفتری می خورد آب
یا که در بیشه ای دور سیره ای پر می شوید
یا در آبادی کوزه ای پر می گردد

با این نگاه، چگونه می توان رودخانه ای را که منشأ حیات برای ساکنان حوضه اش است تکه و پاره کرد؟

۲ . نگاه جزء نگر زاینده رود را فقط در مکان و زمان خودش می خواهد، برایش تفاوتی ندارد نان پایین دست و حیات هزاران زیستمند به جریان آب وابسته است.

۳ . در این طرح منبع آبی مورد استفاده پساب اصفهان بیان شده است، حال آن که بر اساس مصوبه ی ۴۳۲۲ سال ۳۳ مصوب هیئت وزیران پساب اصفهان متعلق به کشاورزان بهره بردار از مادی های جی می باشد.

اگرچه اکنون استفاده از این پساب برای آبیاری محصولات کشاورزی مورد تأیید نیست اما اگر توان تصفیه ی فاضلاب تا حد استانداردهای آب شرب وجود دارد عقل سلیم حکم می کند رفع خطر انتشار گرد و غبار ناشی از زمین های کشاورزی رها شده و آسیب اجتماعی مهاجرت اجباری کشاورزان به شهر را در اولویت قرار دهیم.

۴ . محصور کردن آب در شهری که پایین دست آن ۱۴۰ کیلومتر رود تشنه، ۶۶۷۷ کیلومتر مربع دشت در آستانه ی فرونشست و تالابی خشک قرار دارد که می تواند زندگی ساکنان فلات مرکزی را با خطر مواجه کند، بر پایه ی کدام عقل و منطق استوار است؟

۵ . متراکم کردن خاک و نفوذناپذیر کردن بستر رودخانه عملی است که هم فضای سبز وابسته به نفوذ آب رودخانه را با مخاطره مواجه می کند و هم آبخوان دشت اصفهان را به علت عدم تغذیه توسط آب رودخانه با خطر فرونشست رو به رو خواهد کرد.

۶ . با وجود ده ها چاه مجاز و غیر مجاز که در طول مسیر ۱۰ کیلومتری طرح وجود دارد باید در ادعای این طرح مبنی بر رهاسازی مازاد آب برای مصارف کشاورزی پایین دست تردید کرد؛ چرا که برداشت آب توسط این چاه ها و عمدتاً برای مصارف آبیاری فضای سبز عملاً آبی برای مصرف کشاورزی باقی نخواهد گذاشت.

سخن آخر این که رودخانه فقط آن قسمتی نیست که ما می بینیم؛ زاینده رود شریان یکپارچه ی تفکیک ناپذیر زیر و روی زمین است.

 

یادداشتی از امین دوست محمدی، رییس کمیسیون محیط زیست سازمان عدالت و آزادی

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

بالا