سرخط خبرهای سازمان

نطق مقدری، نماینده شورای شهر اصفهان درباره نجات چهارباغ عباسی و تجدید حیات فرهنگی و اجتماعی این یادمان تاریخی

مهدی مقدری، نماینده شورای شهر اصفهان در نطق خود در صحن علنی شورای شهر ضمن بیان ضرورت‌های نجات خیابان چهارباغ عباسی و لزوم تجدید حیات فرهنگی و هنری و اجتماعی آن، خواستار اجماع مدیران شهری برای این منظور شد. متن کامل سخنان مقدری در ادامه آمده است.

در سال ۱۰۰۶ هجری قمری رأی جهان‌آرا (شاه عباس اول) بدان قرار گرفت که دارالسلطنه مزبور را مقر دولت ابدمقرون ساخته و عمارات عالی طرح نمایند. ایام بهار عمارت عالی در نقش جهان طرح انداخته و معماران و مهندسان در اتمام آن کوشیدند. از دروب شهر یک دروازه در حریم باغ نقش‌جهان واقع و به درب دولت (دروازه دولت فعلی) موسوم است. از آنجا تا کنار زاینده‌رود خیابانی احداث فرموده، چهارباغ در هر دو طرف خیابان و عمارات عالیه در هر باغ طرح انداختند. در انتها پلی عالی مشتمل بر چهل چشمه (سی‌وسه پل) به طرز خاص میان گشاده که در هنگام طغیان آب یک چشمه به نظر آید. در دو طرف خیابان جوی آب جاری گردد و درختان چنار و کاج و عرعر غرس شود و از میان خیابان نهری سنگ‌بست ترتیب یابد و در مقابل عمارات چهارباغ حوضی بزرگ به سان دریاچه ساخته باشند. تا به امروز که این شگرف‌نامه تحریر می‌یابد عمارات با صفا و باغات دلگشا به حیز ظهور آمده و در کمال لطافت و نهایت خوبی اتمام یافته است.

این نوشتار اسکندربیک، منشی کتاب مولف کتاب عالم‌آرای عباسی در رابطه با چهارباغ عباسی است. آنچه از این نوشتار و نوشتارهای دیگر قابل فهم است این‌که چهارباغ خیابانی از پیش اندیشیده بوده و تنها معماران و مهندسان عالی در آن اجازه طرح عمارت داشته‌اند. در چهارباغ زمین‌آرایی و جداره‌ها به نحوی طراحی شده است که شرایط برای عبور، ماندن، گردش کردن و تفریح فراهم بوده. همچنین چهارباغ عباسی محلی برای هم‌نشینی و تقابل چهره به چهره میان طبقه مرفه و متوسط بوده است.

بیش از چهارصد سال از عمر این خیابان سپری شده است و اگرچه این گذر فرهنگی تا حقیقت و هویت خود فاصله بسیار دارد، اما رنگ تعلق و نفوذ آن در دل مردم اصفهان، ایران و جهان، علاوه بر پتانسیل‌های عملکردی و معماری که هنوز در خود دارد می‌تواند کمکی باشد برای احیا و تجدید حیات این خیابان و به تبع آن دولت‌خانه صفوی و در نهایت ایجاد نشاط در حیات فرهنگی- گردشگری اصفهان.

از این رو، توجه اعضای محترم شورای اسلامی شهر و همچنین رسانه‌ها و شهروندان را به این موارد جلب می‌کنم:

این روزها، چهارباغ عباسی از هویت فرهنگی، هنری و گردشگری خود دور شده و با وجود آنچه تا نیم قرن گذشته بوده، تبدیل به محوری سرشار از آلودگی‌های بصری و فرسودگی گردیده است. امروز چهارباغ عباسی تنها، خیابانی با کاربری‌های تجاری است که به ارزان فروشی و عرضه محصولات درجه چندم و بی کیفیت می‌پردازند. شوربختانه، هیچ خدمات و جاذبه‌ای در حد و اندازه چهارباغ عباسی وجود ندارد.

بخش قابل توجهی از مغازه‌ها به خصوص در طبقات دوم و سوم پاساژها و مجتمع‌های تجاری یا از فعالیت خالی گشته و یا تبدیل به انبارهای سوت‌وکور شده‌اند.

در مقابل، چهارباغ عباسی پر است از جواهراتی که گرچه گرد پیری و فرسودگی بر آنها نشسته، اما با اندکی توجه و یک گردگیری کوچک می‌توانند همچون گذشته بدرخشند. خانه‌های قدیمی و تاریخی که در شرق و غرب این خیابان وجود دارند و از نظرها پنهان مانده‌اند، سینما همایون و سینما ایران که این روزها در انتظار جانی دوباره‌اند، هتل جهان که نخستین هتل اصفهان بوده و متاسفانه روز به روز به تخریب کامل و تبدیل شدن به یک مجتمع تجاری دیگر نزدیک می‌شود؛ اینها تنها نمونه‌هایی از عماراتی است که در چهارباغ عباسی می‌تواند احیا شوند.

همچنین بدنه‌سازی شرقی چهارباغ عباسی که با وجود گذشت سه سال از افتتاح هنوز بخش بزرگی از آن با وجود قیمتی که معادل نیمی از قیمت تجاری‌های سمت مقابل است، خالی از فعالیت مانده، با همه کم و کاستی‌ها می‌تواند با نگاهی خلاق و کارآفرین جان بگیرد و به حیات خود ادامه دهد.

مطالعات انجام گرفته توسط معاونت برنامه‌ریزی و پژوهش شهرداری اصفهان نشان می‌دهد بیش از ۷۰ درصد از گردشگران اصفهان معتقدند این خیابان باید به کاربری‌های فرهنگی و هنری همچون سینما، تئاتر، سالن موسیقی و کنسرت، فروشگاه‌های صنایع دستی، گالری‌ها و کتاب فروشی‌ها اختصاص پیدا کند. ۷۸ درصد از شهروندان چهارباغ عباسی را خیابانی می‌دانند که می‌تواند مرکز عرضه صنایع دستی باشد. ۶۵ درصد از شهروندان علاقمند به مشاهده تئاتر خیابانی، موسیقی خیابانی، تعزیه، پرده‌خوانی و فعالیت‌های مشابه در چهارباغ هستند. بیش از ۷۰ درصد شهروندان از پیاده‌راه شدن چهارباغ عباسی استقبال می‌کنند. ۶۳ درصد از کسبه معتقد هستند چهارباغ عباسی می‌تواند تبدیل به خیابانی شود که تمام ۲۴ ساعت شبانه‌روز زنده و پویاست.  ۷۱ درصد از گردشگران اظهار کرده‌ چهارباغ عباسی باید نمادی از هویت و فرهنگ ایرانی باشد.

چهارباغ عباسی ستون فقرات اصفهان و شاهرگ دولت‌خانه صفوی است. دستیابی به گردشگری پایدار و جذب روزافزون گردشگران و همچنین تبدیل شدن اصفهان به قطب گردشگری کشور ممکن نیست مگر احیا کامل بافت دولت‌خانه صفوی و چهارباغ عباسی ورودی دولت‌خانه صفوی است.

اینک، که امید آن می‌رود عملیات کارگاهی مترو اصفهان بعد از سال‌ها از چهارباغ عباسی رخ ببندد، وقت آن رسیده تا شهرداری اصفهان با تمام توان به احیا هوشمندانه و تخصصی چهارباغ عباسی ورود پیدا کند و رنجی که در تمام این سال‌ها بر این خیابانِ یادمانی روا شده است را جبران نماید.

به این منظور پیش از هرچیز باید طرح راهبردی برای چارچوب طراحی شهری این خیابان تدوین شود تا نقشهِ راه را برای آینده چهارباغ عباسی روشن کند و ساختار فضایی چهارباغ عباسی را با توجه به همه ضعف‌ها، قوت‌ها، فرصت‌ها و تهدیدها شکل بدهد.

بلافاصله بعد از آن باید مرز و محدوده چهارباغ عباسی مشخص و امکان تشکیل مدیریت یک‌پارچه این منطقه به وجود بیاید و همچنین بتوان مصوبات و قوانین مختص این محور یادمانی تدوین کرد.

چهارباغ عباسی می‌تواند تجربه‌ای نو برای شهر اصفهان باشد. تجربه‌ای از مدیریت یک‌پارچه، حکمروایی خوب شهری، خروج از طرح‌های منسوخ شده جامع و تفصیلی، رویکردی عملگرا و هوشمندانه، همکاری، همدلی و هم‌افزایی…

در پایان، همه نمایندگان شورای اسلامی شهر اصفهان، شهرداری‌های مناطق یک و سه، و همچنین همه معاونت‌ها، سازمان‌ها و افراد ذی‌ربط را به میثاقی برای احیای چهارباغ عباسی دعوت می‌کنم تا شاید برای نخستین بار از شروع به کار شوراهای اسلامی در شهر اصفهان، اجماعی را شاهد باشیم که بتواند این دوره را به عنوان دوره‌ای که  ناجی چهارباغ عباسی بود در تاریخ ثبت کند.

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

بالا