سرخط خبرهای سازمان

اراده اجتماعی و اهمیت قانون از نظر جان لاک | امیر نجف زاده

درباره‌ی نویسنده

امیر نجف زاده، عضو شورای منطقه خراسان رضوی است.این یادداشت در شماره ۱۲ دوهفته نامه عدالت و آزادی منتشر شده است.

برابری اجتماعی ناشی از عدالت اجتماعی‌یست و این عدالت مجموع حقوقی است که در یک جامعه مدنی محترم شمرده می‌شوند.

عدالت اجتماعی واژه‌ای است که یکی از سوژه‌های پژوهش‌های توسعه اجتماعی می‌باشد و تعریف آن به شرایط زمانی و فکری پژوهشگران بستگی دارد. این واژه از نظر پژوهشگرانی چون لاک که موضوع این یادداشت بوده ناشی از وضع طبیعی است که  مقدمه تحقق قانون و مساوات اجتماعی محسوب می‌شود و معیار آن قانون طبیعی که مشتمل بر اصولی چون آزادی، حق حیات، و مالکیت است. بنابر نظر لاک، آزادی محور قانون طبیعی است و هیچ‌گاه نباید مغایر با آن باشد. وی در این باره بر این باور تاکید دارد که دعوی آزادی نامحدود و پانهادن به عرصه زیاده‌خواهی و بی بند و باری با جوهر انسان ناسازگار است، و چنین موجودی را به قلمرو حیوانات می اندازد. نقش اجتماعی یکی از اصول مهم تحقق وضع طبیعی بوده و بدیهی‌ست که این اصل بر پایه اراده اجتماعی استوار می‌گردد که مبین اهمیت نقش انسان ها در مشارکت اجتماعی و سیاسی می‌باشد.

بر پایه نظر لاک، حکومت محدود به قانون حکومتی است که سوار بر شالوده اراده اجتماعی و در حال فاصله از اصل تقدس قدرت است؛ اصلی که کاملاً در تضاد نظریاتی چون شرطی شدن قدرت به منظور نظارت همگانی بر آن و ایده‌ای چون تفکیک قوا به منظور تمرکز زدایی از قدرت و سلطنت مشروطه است.

به تعبیر لاک؛ “از آن جایی که همه انسان ها طبیعتاً آزاد، برابر و مستقل هستند، هیچ کس را نمی‌توان از وضع طبیعی خارج کرد و تحت سلطه قدرت سیاسی دیگری قرار داد، مگر با موافقت خود او، یعنی هر فرد می‌تواند با سایر انسان‌ها توافق کند که به هم ملحق شوند و به منظور حراست از خود به شکل جامعه متحدی درآیند تا از امنیت متقابل و آرامش برخوردار شوند”.

بر این اساس، اراده همگانی تنها معیاریست که از نظر لاک ماده بسط قوانین مدنی بوده و هدف از تحقق این قوانین تولد دموکراسی و نفی استبدادی‌ست که منشاء آن در اصل قدسیت قدرت است، قدسیتی که خطر حیات صلح‌آمیز مناسبات قدرت و مردم به شمار می‌رود.

منابع:

۱) شوالیه. ژان ژاک (۱۳۷۳). آثار بزرگ سیاسی از ماکیاولی تا هیتلر.

۲) وینست. اندرو (۱۳۶۹)، نظریه‌های دولت، ترجمه حسین بشیریه، نشر نی.

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

بالا