سرخط خبرهای سازمان

معرفی کتاب: سرگذشت و سوانح دانشگاه در ایران (دکتر مقصود فراستخواه )

عنوان کتاب:سرگذشت و سوانح دانشگاه در ایران
زیر عنوان: بررسی تاریخی آموزش عالی و تحولات اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی موثر ایران
مولف: مقصود فراستخواه
ناشر کتاب : موسسه خدمات فرهنگی رسا
شمارگان: ۲۲۰۰
چاپ جاری: ۱
قیمت پشت جلد :۱۲۵۰۰ تومان
تعداد صفحات:  ۷۸۳

به پیشنهاد و معرفی :دکتر الهام فخاری (رییس منطقه تهران سازمان عدالت وآزادی ایران اسلامی)
 سرشت دانشگاه، مستلزم استقلال آکادمیک و آزادی علمی است و از این طریق می‌تواند کارویژه‌های خود را ظاهر سازد و راهگشای سیاست‌گذاری و مدیریت کشور باشد. اما این امر نیازمند ساختارها و نهادهای سیاسی، اقتصادی، و فرهنگی مناسب است.”
– فراستخواه، مقصود (۱۳۸۸). سرگذشت و سوانح دانشگاه در ایران: بررسی تاریخی آموزش عالی و تحولات اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی موثر بر آن، تهران: موسسه خدمات فرهنگی رسا.
دکتر مقصود فراستخواه نام و چهره‌ای شناخته‌شده در عرصه‌ی فرهنگ، نواندیشی و به ویژه آموزش عالی در ایران معاصر است. یکی از نوشته‌های ارزنده‌ در زمینه بررسی پیشینه آموزش عالی و دانشگاه در ایران به قلم دکتر فراستخواه و به نام “سرگذشت و سوانح دانشگاه در ایران” به شمار می‌رود. کتاب در ۷۸۰ صفحه تنظیم گردیده و از سوی موسسه خدمات فرهنگی رسا منتشر شده‌ است. نوشته برای نخستین بار در سال ۱۳۸۸ به چاپ رسیده، شمارگان آن ۲۲۰۰ نسخه و بها ۱۲۵۰۰ تومان درج شده است. نوشته دارای ساختاری بخش‌بندی شده دربردارنده‌ی دو مقدمه، و هشت فصل، سیاهه منابع و نمایه است.
در مقدمه ناشر به اهمیت پرداختن به دانشگاه، دانشجو و آموزش دانشگاهی به منزله‌ی امر پیچیده و چند سویه در بافت و بستری چند لایه پرداخته است. نکته‌ی مهم مورد اشاره ناشر این است که “همواره بین سطح و کیفیت علمی و آموزشی دانشگاه ها با آگاهی و شعور سیاسی اساتید و دانشجویان رابطه‌ای مستقیم و متقابل وجود دارد. همچنان که در جامعه نیز چنین است.” دکتر فراستخواه در مقدمه‌ای چهار صفحه‌ای به چیستی و چرایی پدیدآیی نهادهای علمی امروزین با تاکید ویژه به دانشگاه و آموزش عالی پرداخته، و روند دگرگونی نهادهای دانش در جهان را قابل توصیف در ۵ دوره (تمدن باستانی، سده‌های میانی، پس از رنسانس تا روشنگری، پس از روشنگری(از قرن ۱۹)، و چالش‌های پسانوگرایی) دانسته است. از سویی نظام دانشگاهی غربی را دارای پیشینه‌ای ۸۰۰ ساله برخوردار از سه دوره تمهید، تکوین و توسعه می‌داند ولی نظام آموزش دانشگاهی در ایران را دچار تعویق تاریخی و برگرفته از تاریخی ۷۰-۸۰ ساله بازشناسی نموده است. روند آموزش عالی در ایسران به باور و استنادهای تاریخی نویسنده دربردارنده‌ی ۷ دوره پرفراز و نشیب و پابه‌پای رویدادهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی رخ داده است.
نوشته در هشت گفتار(فصل) سازمان‌دهی شده است. در فصل نخست به بررسی و بازخوانی کلی پیشینه‌ی تکاپوها و نهادهای علمی در تمدن باستانی پرداخته شده، با اشاره به تمدن‌های سومر، کرت، فنیقی و ایونی مقایسه ای هم با ایران پیش از اسلام و بازدارنده‌های ساختاری(برخاسته از عوامل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی ایران) صورت گرفته، که البته به نمونه‌ی درخشانی همچون گندی شاپور هم اشاره گردیده است. فصل دوم به بررسی سده‌های میانی (یک هزاره میان تمدن‌های باستانی و جدید) و لَختی و گمگشتگی قرون وسطی اختصاص یافته است. در این فصل دو پدیده‌ی برجسته که همانا پدیده تمدنی در ایران و اسلام و درخشش‌های سده ۹ و ۱۰ میلادی، و سپس رنسانس در غرب و پایان قرون وسطی (قرن های ۱۲ و ۱۳) مورد بحث و استناد قرار گرفته اند. فصل سوم، دوره‌ی پس از رنسانس و روشنگری و ناهم‌زمانی‌های ایران و جهان غرب را در عصر صفویه و گسست تاریخی ما از روند دگرگونی علم و فناوری مورد توجه قرار داده است. فصل چهارم دوره پس از روشنگری در غرب و ورود مدرنیته به ایران در دوره قاجار همراه با استناد به کشمکش های سیاسی در بر دارد. فصل پنجم عصر مشروطه را در روند آموزش عالی ایران مورد بررسی قرار داده و فصل ششم به جنبش نوسازی کشور در دوره پهلوی اول پرداخته است.فصل هفت برپایی دانشگاه تهران و پهلوی دوم را دربر دارد و فصل هشتم به آموزش عالی ایرانی و فراز و فرودهای آن در دوران پس از انقلاب اسلامی اختصاص یافته است.
این کتاب نوشته‌ای ارزنده و مستند است که هم برای متخصصان حوزه آموزش عالی(توسعه و مدیریت و آموزش) و هم برای دوستدارانِ پیگیرِ روند دگرگونی‌های اجتماعی ایران سودمند و پربار به شمار می‌رود. دیدِ کل‌نگر و همه‌سویه‌سنج دکتر مقصود فراستخواه، درنگ‌ها و تامل‌های روادارانه و حق‌جویانه‌ی ایشان، سندی ارزنده در ادبیات و تاریخچه آموزش عالی ایران فراهم نموده است. کانون‌ها و نهادهای دانشجویی، روند دگرگونی آنها، فراز و فرودها و دستاوردها همگی در این نوشته به شیوه و در چارچوب علمی مورد توجه قرار گرفته‌اند. منش و روش نویسنده، رواداری و باریک‌بینی در استنادها و نتیجه‌گیری‌ها و سبک پردازش واژگانی روان و سرشار از پارسی‌نویسی‌های پیراسته، نوشته و کارگاه آموزشی کم‌نظیر و درخشان در این زمینه فراهم ساخته است. امید که با بهره‌گیری از سرمایه‌های علمی-نوشتاری از این دست، روند توسعه و بازآفرینی اجاتماعی در ایران شتابان و پربار جریان موثرتری یابد ./

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

بالا